Smishing ez da Gabonetako jertse zatarraren asken joera. Argi ibili eta burua erabili.
Online erosketa segurua
Cyberzaintzatik Interneten erosketa seguruak egiten lagundu nahi dizugu, zure datuak babestuz eta erosketa-esperientzia fidagarria bermatuz. Horretarako, atal hau sortu dugu, non gida praktikoak eta hainbat material aurkituko dituzun. Horien bidez, gune seguruaknola identifikatu, Interneteko iruzurrak nola ezagutu eta zure informazioa babesteko zibersegurtasun-neurriak nola aplikatu erakutsiko dizugu.
Ikasi erosketa seguru baten seinaleak identifikatzen egiten duzun ibilaldi bakoitzean: aurretik, bitartean eta ondoren.
Arnasa hartu…1.2.3. Klik
Presak ez dira inoiz onak izaten, eta online erosi behar denean, lineako iruzurrarekiko aldeak markatzen duena izan daiteke. Ziberdelinkuentzia erosketa erabakian inpultsibitateaz edo erosketa emozionalaz baliatzen da, eta horrek erne egoteari uztea eragiten digu. Ez dago merezi duen eskaintzarik, erosketa horrek zure aurrezki guztiak airera botatzen baditu. Horregatik, Cyberzaintzatik gogoratu nahi dizugu pentsatzeko, berrikusteko eta alderatzeko denbora hartu behar duzula.
Erosi botoian klik egin aurretik, hiru urrats
Prozesu batean alderdi asko daude jokoan: zure datu pertsonalak eta banku-datuak, aurrezkiak eta Internetera konektatutako gailua babestu behar dituzu. Horregatik, klik egin baino lehen... lehendabizi arnasa hartu eta:
Egiazta ezazu webgunearen egiazkotasuna
Garrantzitsua da online denda existitzen dela identifikatzea, helbide fiskal batekin eta edozein eragozpen izanez gero edo saldu osteko zerbitzu bat behar izanez gero erabil ditzakezun harremanetarako datu errealekin. Era berean, oinarrizkoa da webgunea segurua izatea, eta URLaren ondoan itxitako giltzarrapoaren bidez identifikatuko duzu (dendaren helbidea, https bidez hasi beharko da). Kontuz ibili promozio-esteken bidez heltzen diren orriekin, sms edo mezu elektronikoetatik datozen eskaintza handiekin; izan ere, maiz gertatzen da orri ofizialak simulatuz, iruzurrezko orrietara bideratzea. Ahal duzun guztietan, nahi duzun orrialdearen helbidea idatzi nabigatzailean.
Berrikusi produktuaren fitxa eta alderatu iritziak
Xehetasun, zehaztapen eta irudi guztiak bistaratu erosi aurretik. Ez fidatu prezio baxuegiez, eta erabili, ahal duzun guztietan, markaren denda ofizialak. Diruditena ez diren produktuekin topa zaitezke. Saltoki elektronikoan edo produktu bera erosi duten pertsonen iritziek lagun diezazukete, eta erosketa-esperientziari buruzko argibide baliagarriak eman diezazkizukete.
Egiaztatu salmenta-baldintzak eta ordaintzeko modu seguruak
Gunea fidagarria eta segurua da, produktuak konbentzitu egiten zaitu, baina beste urrats bat dago. Salmenta-baldintzekin, zure datu pertsonalak kudeatzeko moduarekin eta onartutako ordainketa-metodoekin ados zaudela egiaztatu behar duzu, zure online segurtasun-neurrien arabera. Eta gogoratu, ordaindu aurretik, erosketa egiteko edozein wifi publikotik deskonektatzea gomendatzen dizugu. Hobe da mugikorrean daturik gabe geratzea, bankuko datuak lapurtzea baino. Gainera, zuhurragoa da txartel birtual bat erabiltzea, autentifikazio bikoitzaren segurtasunarekin. Azkenik, edozein unetan aplika badaiteke ere, gogoratu, inoiz ez partekatu bankuko zure gakoak beste inorekin.
Erosi ondoren ere erne egon
Ikasi egiten duzun urrats bakoitzean erosketa seguru baten seinaleak identifikatzen: erosi baino lehen, bitartean eta ondoren. Erosketa egin ondoren, garrantzitsua da aldian-aldian kontua berrikustea eta baimendu gabeko kargurik ez dagoela egiaztatzea. Azkenik, kontuz entregatzeko helbidea berrestea premiazkoa duten garraio-enpresen emailekin edo SMSekin, egiaztatu ez dela phishing saiakera bat, eta zalantzarik izanez gero, baieztatu zuzenean zure dendarekin.
Erlazionatutako bideoak
-
Cybergabonak Smishing 1 -
Cybergabonak Smishing 2 Gabonetako zure oparien zain bazaude, erne SMSkin. Argui ibili eta burua erabili.
-
Smishing No dejes que te pesquen. ¡Cuidado con el smishing!
-
-
-
Infografiak
-
Black Friday eguneko mehatxuak pisuz pisu Black Friday egunetik astebetera, erosketa-saski asko daude prest, baina? erosketa seguru baterako beharrezko guztia ere bai? Mehatxuak ez dira klik egitean hasten, eta ez dira erosketa prozesatu ondoren amaitzen. Aurretik, bitartean eta ondoren adi egotea garrantzitsua da. Black Friday lasaia difrutatu ezazu aholku hauekin, eta iruzurren baten biktima izan bazara, incidencias@cyberzaintza.eus helbidean jakinarazi iezaguzu.
-
Phishing arriskua TLD berrien atzean: .zip domeinuak Goi-mailako domeinu berriak daude, TLD edo, bestela esanda, URLen amaieran agertzen diren atzizkiak. Hauek, erabiltzailea nortasun-ordezpen batekin eta beste online iruzur mota batzuekin nahastu dezakete. Phishing itxurako zibereraso berri horiek saihesteko, web helbide legitimoen eta ?@? txertatuta duten web helbide maltzurren artean bereiztea garrantzitsua da.
-
Zibereraso ohikoenak Black Friday eta Ciber Monday egunetan Hemen da Black Friday, eskaintzarik erakargarrienak eta, beraz, erosteko gogoa piztarazten dizkigun eguna. Bihar, abenduak 25, Black Friday ospatzen da, eta astelehenean, hilak 28, Cyber Monday. Ostiral beltz famatuak Gabonetako erosketa-denboraldiari hasiera hematen dio eta hainbat dendek, dagoeneko, merkealdiak jarri dizkiote euren produktu zein zerbitzuei. Hori gutxi balitz, hiru egun geroago Cyber Monday ospatzen da. Kasu hauetan, hacker eta pirata informatikoen erasorik ohikoena iruzurra iz
-
Zibersegurtasun gida praktikoa erosketak egiteko Zibergaizkileek baliatu egiten dituzte Single Day, Black Friday, Cyber Monday, Eguberrietako kanpaina eta halako data bereziak, eta phishing posta masiboak bidali eta gune faltsuekin lotzen dituzte, dendak imitatuz, datu pertsonalak lortzeko helburuarekin.
-
Zer da bi pausutako egiaztatzea? Inork zure pasahitza lapurtzea zuk uste baino errazagoa da. Zure segurtasunerako, aktibatu bi pausutako egiaztatzea eta babestu zure posta-kontuak, sare sozialak eta interneten erabiltzen dituzun beste zerbitzu batzuk.
-
Onlineko erosketa seguruak Gero eta gehiago dira online erosketak egiten dituzten pertsonak. Sustoak saihesteko, funtsezko 5 puntu hartu behar ditugu kontuan, egiten dugun erosketa segurua izan dadin.
Zer egin online egindako iruzur baten biktima izan bazara?
Neurri guztiak hartu arren, online iruzur edo maula egoera batean bazaude, funtsezkoa da azkar jokatzea. Ertzaintzara berehala joatea da gomendioa, dagokion salaketa aurkeztera.
Halaber, garrantzitsua da zure bankuari jakinaraztea baimendu gabeko transakzioak blokeatzeko eta zure gailuen segurtasuna indartzeko, pasahitzak aldatuz eta ahultasunak berrikusiz.